Luty to dobry czas na przycinanie odpornych na mróz drzew owocowych (jabłonie, grusze, śliwy); unikaj cięcia drzew pestkowych wrażliwych na mróz (brzoskwinie, morele).

Które drzewa przycinać i których unikać

Ogólna zasada wyboru terminów

Przycinaj drzewa, które są w stanie spoczynku i dobrze znoszą mróz, a odraczaj cięcia u gatunków wrażliwych na niskie temperatury i intensywne krążenie soków.

  • jabłonie — formowanie korony i cięcie prześwietlające,
  • grusze — formowanie i odmładzanie korony bez dużych ingerencji jednorazowych,
  • śliwy i inne drzewa odporne na mróz — usuwanie suchych i krzyżujących się gałęzi,.

Gatunki, których nie należy ciąć w lutym

Drzewa pestkowe i gatunki podatne na infekcje najlepiej przycinać później, gdy minie największe ryzyko uszkodzeń mrozowych.

Przykłady i powody

brzoskwinie i morele zwykle odraczać do marca/kwietnia z powodu wysokiej wrażliwości na mróz i ryzyka pęknięć tkanek,

wiśnie i czereśnie — unikać wczesnego cięcia ze względu na podatność na choroby bakteryjne i grzybowe oraz na intensywne krążenie soków,

Optymalne warunki pogodowe i terminy

Temperatura i daty

W praktyce najlepiej planować lutowe cięcia w suchy, słoneczny dzień przy temperaturze powyżej -5°C, a cięcia prześwietlające wykonywać najczęściej po 15 lutego, gdy prognozy wskazują dodatnie temperatury.

Dlaczego pogoda ma znaczenie

niskie temperatury spowalniają gojenie ran i zwiększają ryzyko uszkodzeń mrozowych,

sucha i słoneczna pogoda zmniejsza wilgotność powierzchni drzew, co ogranicza rozwój patogenów grzybowych i bakteryjnych,

Sygnały do odroczenia cięcia

jeżeli drzewo wykazuje wczesne objawy „płaczenia” soków (silne krążenie soków przed terminem), rozważyć przesunięcie cięcia na późniejszy termin,

Narzędzia, dezynfekcja i przygotowanie

Lista narzędzi i podstawowe czynności przygotowawcze

  • sekatory ręczne do gałęzi do 2 cm — sprawdź ostrza i zawiasy,
  • piła do gałęzi do średnicy 2–8 cm oraz piła koronowa do większych konarów,
  • narzędzie do cięcia większych konarów z górnym cięciem i uchwytem teleskopowym,

Ostrzenie i dezynfekcja

ostrzenie — zadbaj o ostre krawędzie, bo gładkie cięcia goją się szybciej i rany mniej podatne są na infekcje,

dezynfekcja — używaj 70% etanolu lub denaturatu do przetarcia ostrzy; przy większych zabrudzeniach najpierw oczyść mechanicznie, a następnie zanurz ostrze na 10–20 sekund,

przy podejrzeniu chorób bakteryjnych stosuj pełne odkażanie narzędzi między drzewami, aby nie przenosić patogenów,

Środki ochrony osobistej i bezpieczeństwo

używaj rękawic ochronnych, okularów oraz stabilnej drabiny i asekuracji przy pracy na wysokości,

Technika cięcia: kolejność i sposób

Ogólna zasada pracy

pracuj od zewnątrz do wnętrza korony, zaczynając od usuwania gałęzi martwych i chorych, następnie prześwietlaj i dopiero na końcu modeluj długie prowadnice.

  1. ocena drzewa i oznakowanie gałęzi do usunięcia — obejrzyj koronę ze wszystkich stron i oznacz taśmą pędy przeznaczone do cięcia,
  2. usuwanie gałęzi martwych, chorych i połamanych — usuń najpierw te elementy, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się chorób,
  3. prześwietlanie korony — wycinaj gałęzie rosnące do wnętrza oraz te krzyżujące się lub tworzące strefy zacienione,
  4. skrót długich pędów — skracaj pędy nad pąkiem skierowanym na zewnątrz, wykonując cięcie pod skosem kilka milimetrów ponad pąkiem,
  5. nacięcie od spodu 20–30 cm od pnia lub podstawy konaru,
  6. cięcie z góry kilka centymetrów dalej niż nacięcie od spodu,
  7. ostateczne cięcie przy pniu, pozostawiając kołnierz gałęzi nienaruszony,
  • gładkie, pojedyncze cięcia — staraj się wykonywać jedno precyzyjne cięcie zamiast kilku nierównych, co przyspiesza gojenie ran,
  • dezynfekcja narzędzi przed i po większych cięciach — szczególnie ważna przy pracy między drzewami,

    • Ile usuwać: procenty i limity cięć

    Zasady ilościowe

    • nie usuwać więcej niż 25–30% żywej masy korony w jednym sezonie — większe usunięcia osłabiają drzewo,
    • usuwać 100% gałęzi martwych i chorych bezwzględnie,
    • przy odmładzaniu wykonywać zabiegi etapowo — około 30% największych konarów rozłożyć na 2–3 sezony,.

    Dlaczego warto rozkładać odmładzanie

    drzewo potrzebuje energii na odbudowę tkanki i magazynowanie, a zbyt gwałtowne usunięcie zbyt dużej masy liściowej może prowadzić do osłabienia i zwiększonej podatności na choroby.

    Zabezpieczanie ran: metody i stężenia

    Co stosować i kiedy

    małe rany (do około 2–3 cm) pozostawić do naturalnego zagojenia w suchych warunkach; większe rany zabezpieczać mechanicznie,

    1. maść ogrodnicza — stosować na rany powyżej 2–3 cm średnicy, nakładać cienką warstwę,
    2. farba emulsyjna z fungicydem — mieszanka biała farba emulsyjna + fungicyd w stężeniu około 2% do zabezpieczenia dużych ran i ograniczenia infekcji,
    3. unikać zatapiania rany całkowicie grubą warstwą materiału — chodzi o ochronę przed wilgocią, ale umożliwienie naturalnego gojenia,
    4. monitorowanie miejsc po cięciach w pierwszych tygodniach wiosny — sprawdzaj objawy infekcji i w razie potrzeby ponownie zdezynfekuj narzędzie i usuń chorobowo zmienione tkanki,

    Błędy najczęściej popełniane przy lutowym cięciu

    • cięcie gatunków pestkowych w okresach niskich temperatur — prowadzi do zwiększonej podatności na choroby i uszkodzenia mrozowe,
    • używanie nieodkażonych narzędzi — przenoszenie patogenów pomiędzy drzewami,
    • usuwanie ponad 30% korony jednego sezonu — ryzyko obumierania i spadku plonów,
    • cięcie przy silnym mrozie lub w wilgotne, chłodne dni — opóźnione gojenie ran i większe ryzyko infekcji,.

    Korzyści z cięcia w lutym poparte praktyką

    Bezpośrednie efekty zabiegu

    przycinanie w okresie spoczynku poprawia przewietrzenie korony, co zmniejsza ryzyko chorób grzybowych i bakteryjnych,

    prawidłowo przeprowadzone cięcia sprzyjają wiosennemu, silniejszemu wzrostowi pędów i lepszemu ukierunkowaniu generatywności pąków,

    modelowanie korony przed sezonem wegetacyjnym ułatwia późniejsze zabiegi ochrony roślin i zbiór owoców,

    Przykładowy plan cięcia dla jabłoni w lutym — krok po kroku

    1. Ocena drzewa z zewnątrz — obejdź drzewo, oznacz gałęzie chore i krzyżujące się,
    2. Usuwanie gałęzi martwych i chorych — zacznij od tego, aby nie narażać zdrowych części na zakażenie,
    3. Wycięcie gałęzi rosnących do wnętrza korony — przywróć dostęp światła i powietrza,
    4. Skrócenie długich pędów o maksymalnie 20–30% ich długości,
    5. Dezynfekcja narzędzia przed każdym większym cięciem,
    6. Zabezpieczenie ran powyżej 2–3 cm maścią ogrodniczą lub mieszanką z fungicydem,

    Aspekty prawne i ochrona ptaków

    Okres ochronny i praktyczne wytyczne

    zgodnie z przepisami okres lęgowy ptaków trwa od 1 marca do 30 września, w którym obowiązuje zakaz radykalnego przycinania drzew i krzewów mogącego zniszczyć gniazda,

    jeżeli planowane cięcia mogłyby kolidować z okresem lęgowym, wykonaj je w lutym lub wcześniej, pamiętając o ocenie występowania gniazd przed przystąpieniem do pracy,

    Źródła praktyczne i badania

    Podstawy wiedzy

    poradniki sadownicze uniwersytetów rolniczych i instytutów sadownictwa potwierdzają zasadność lutowych cięć dla drzew odpornych na mróz oraz wskazują, że cięcie w stanie spoczynku zmniejsza ryzyko przenoszenia patogenów w porównaniu z cięciem w okresie wegetacyjnym,

    praktyka sadowników wskazuje, że odpowiednie terminy i technika cięcia przekładają się na lepszą jakość plonów i łatwiejsze prowadzenie ochrony przeciw chorobom,

    Rekomendacje końcowe

    planowanie zabiegów z wyprzedzeniem, stosowanie ostrych i zdezynfekowanych narzędzi oraz ograniczanie zakresu jednorazowych cięć do 25–30% masy korony to podstawy bezpiecznego oraz efektywnego przycinania drzew owocowych w lutym,

    Przeczytaj również: